Jak pewnie zauważyliście większość artykułów dotychczas dotyczy głównie odmian czasowników. Jednak tak właśnie wyglądają początki nauki języka obcego, by opanować gramatykę należy przegryźć się przez kilka zasad koniugacji czasowników różnych grup i czasów, żeby później bez problemu tworzyć coraz to bardziej skomplikowanych zdań. Tym razem przyszła pora na kolejną ciekawą grupę czasowników, których używamy często, a są nimi czasowniki zwrotne, czyli les verbes pronominaux. Czasowniki te nazywają się zwrotnymi ze względu na towarzyszący im zaimek zwrotny „się”, a po francusku „se”.

Zatem o czasownikach zwrotnych mówimy wówczas gdy podmiot wchodzi w relację zwrotną lub relację wzajemności. Relacje zwrotne to takie, których podmiot i dopełnienie (sprawca i obiekt) jest ten sam. Wśród czasowników takich możemy wymienić np. budzić się, myć się, śmiać się itp. Poniżej kilka przykładów w języku francuskim:

BEZOKOLICZNIK	ZNACZENIE
se laver	myć się
s’appeler	nazywać się
s’occuper	zajmować się
se lever	wstawać
s’habiller	ubierać się

Żeby jednak nie było zbyt łatwo, zaimek zwrotny se w języku francuski ma inną formę w każdej osobie nie tak jak w języku polskim „się”. Dlatego szybko można się zorientować, że czasowniki zwrotne stanowią oddzielną grupę nie ze względu na końcówki koniugacji, ale właśnie przez odmianę zaimka zwrotnego.

Oto jak wyglądają zaimki dla każdej osoby:

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
me	nous
te	vous
se	se

Zaimka zwrotny znajduje się zatem zawsze przed czasownikiem i dostosowuje się do danej osoby. Mimo, że tłumaczymy go na polski zawsze przez „się”. Spójrzmy zatem jak wygląda odmiana na przykładzie czasownika oznaczającego „myć się”, czyli se laver. Czasownik odmieniamy bowiem według grupy, której należy, w tym przypadku jest to czasownik regularny I grupy. Z przodu dodajemy zaś odmieniony zaimek zwrotny.

OSOBA	ZAIMEK	laver
je	me	lave
tu	te	laves
il	se	lave
nous	nous	lavons
vous	vous	lavez
ils	se	lavent

 

Oczywiście należy pamiętać o zasadzie elizji, czyli tam gdzie czasownik zwrotny zaczyna się na samogłoskę lub h nieme, wtedy zaimki zwrotne me, te, se zamieniają się w m', t', s'. Przykłądem jest chociażby „nazywać się”, czyli appeler:

OSOBA	appeler
je	m’appelle
tu	t’appelles
il	s’appelle
nous	nous appelons
vous	vous appelez
ils	s’appellent

Prześledźmy te czasowniki na kilku przykładach:

Elle se regarde dans la glace. (Ona przegląda się w lustrze.)

Nous nous rencontrons ce soir. (Spotykamy się wieczorem.)

Elles s'écrivent régulièrement. (Piszą do siebie regularnie.)

Il se rase chaque jour. (On się goli każdego dnia.)

Czasowniki zwrotne w funkcji strony biernej

Warto zwrócić też uwagę na użycie czasowników zwrotnych w funkcji strony biernej, czyli bezosobowo np. „Mówi się, że…”, „Sukienki nosi się do…”, „We Włoszech je się spaghetti.” itp. W tym wypadku wykonawca czynności jest nieznany, a powstałą w ten sposób formę tłumaczy się na język polski przy użyciu strony biernej lub formy bezosobowej „robi się”. Czasownik zwrotny należy uzgodnić w rodzaju i liczbie z podmiotem, na przykład:

Przykłady:

Le vin blanc se boit frais. (Białe wino pije się schłodzone)

Se produit se vend bien. (Ten produkt dobrze się sprzedaje)

Ça se prononce comment? (Jak to się wymawia? / Jak to jest wymawiane?)

Ce livre se lit vite. (Tę książkę czyta się szybko.)

PRZECZENIE

W formie przeczącej zaimek zwrotny i forma osobowa czasownika stoją zawsze obok siebie, dlatego partykułę ne wstawiamy przed zaimek zwrotny, a partykułę pas po czasowniku. Pamiętajcie zawsze o tym, że zaimek zwrotny pozostaje zawsze niejako „przyklejony” do czasownika.

Je/tu/il/nous… + ne + se + verbe + pas

Zwróćmy uwagę na poniższe przykłady :

Elle ne se maquille pas chaque jour. (Ona nie maluje się codziennie.)

Il ne se couche jamais très tôt. (On nigdy nie kładzie się spać bardzo wcześnie.)

Do czasowników zwrotnych z pewnością wrócimy jeszcze w rozdziałach dotyczących innych czasów i trybów, szczególnie w przypadku passé camposé. Jednak użycie tych czasowników, jak widzicie, trudne nie jest :).